مرتضى مطهرى

104

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

هبه غير معوّضه اين است كه در مقابل بخشش خود هيچ عوضى نمىگيرد . ولى هبه معوّضه اين است كه پاداشى در مقابل دارد . هبه معوّضه غيرقابل برگشت است و اما هبه غير معوّضه اگر ميان خويشاوندان و ارحام باشد و يا عين موهوبه تلف شود غيرقابل برگشت است و الّا قابل برگشت است يعنى واهب مىتواند رجوع كند و عقد هبه را فسخ نمايد . 17 . كتاب السَّبق و الرِّمايه . سبق و رمايه يعنى نوعى قرارداد و شرطبندى براى مسابقه در اسبدوانى و يا شتردوانى و يا تيراندازى . سبق و رمايه با اينكه نوعى شرطبندى است و اسلام شرطبنديها را منع كرده است ، نظر به اينكه براى تمرين عمليات سربازى است جايز شمرده شده است . سبق و رمايه از توابع جهاد است . 18 . كتاب الوصيّه . مربوط است به سفارشهايى كه انسان در مورد اموالش و يا در مورد فرزندان كوچكش كه ولىّ آنهاست براى بعد از مردن خود مىنمايد . انسان حق دارد كه شخصى را وصىّ خودش قرار دهد كه بعد از او عهده‌دار تربيت و حفظ و نگهدارى فرزندان صغيرش بوده باشد ، و همچنين حق دارد كه تا حدود يك سوم ثروت خود را طبق وصيت به هر مصرفى كه خود مايل باشد برساند . فقها مىگويند : وصيت بر سه قسم است : تمليكيه ، عهديه ، فكّيه . وصيت تمليكيه اين است كه وصيت مىكند كه فلان مبلغ از مالش بعد از خودش متعلق به فلان شخص معين باشد . وصيت عهديه اين است كه وصيت مىكند بعد از مردنش فلان عمل انجام شود ، مثلًا برايش در حج يا زيارت يا نماز و روزه نايب بگيرند يا به نوعى ديگر كار خير انجام دهند . وصيت فكّيه اين است كه مثلًا وصيت مىكند فلان برده بعد از مردن من آزاد باشد . 19 . كتاب النكاح . « نكاح » عبارت است از پيمان ازدواج . فقها در باب نكاح اولًا درباره شرايط عقد نكاح بحث مىكنند ، و بعد درباره محارم يعنى كسانى كه ازدواجشان با يكديگر حرام است از قبيل پدر و دختر يا مادر و پسر و يا برادر و خواهر و غير اينها به بحث مىپردازند ، و ديگر درباره دو نوع نكاح : دائم و منقطع ، و درباره « نُشوز » يعنى سرپيچى هريك از زن و مرد از وظايف خود نسبت به حقوق طرف ديگر ، و درباره نفقات يعنى لزوم اداره اقتصادى زن و فرزند از طرف پدر خانواده ، و در پاره‌اى مسائل ديگر بحث مىكنند .